नंदुरबारमध्ये गवळी समाजातर्फे शेकडो वर्षापासून दिवाळी पाडव्या निमित्त “सगर” उत्सवाची परंपरा कायम

गेल्या दोन वर्षापासून कोरोना काळात विविध प्रतिबंधांमुळे सगर उत्सव साध्या पद्धतीने झाला होता. गवळी समाज पंच मंडळातर्फे  यंदा  मोठ्या जल्लोषात सगर उत्सव साजरा करण्याचा निर्णय घेण्यात आला आहे. महाभारत काळात भगवान श्रीकृष्णाने गोवर्धन पर्वत उचलून गवळी समाजाच्या पशुधनाचे संरक्षण केले होते. तेव्हापासून सगर उत्सवास प्रारंभ झाल्याचे जुने जाणकार सांगतात. पारंपारिक दुग्ध व्यवसायानिमित्त गवळी समाज बांधव दीपावली सणाच्या आनंदोत्सवात सहभागी होतात. आगामी काळात आणि नववर्षात राज्यासह देशात आणि समाजात कुठलेही  अघटीत संकट येऊ नये म्हणून गाई, म्हशी आणि रेडा यांचे पूजन करण्यात येते.

पशुधन गवळी समाजाच्या उदरनिर्वाहाचे साधन असले तरी गाय आणि म्हैस लक्ष्मीचे स्वरूप असून यमराजाचे वाहन रेडा यांचे पाडव्यानिमित्त पूजन करण्यात येते. नंदुरबारसह महाराष्ट्रात सर्वत्र वीरशैव लिंगायत गवळी समाज म्हैस व रेडा यांच्या माध्यमातून बंधुभाव जोपासत शेकडो वर्षापासून ही परंपरा आजही कायम आहे. दिवाळी पाडव्याला एकमेकांना शुभेच्छा देण्यासाठी समाज बांधव एकत्र येतात. या उत्सवाचे वैशिष्ट्य म्हणजे सगर अर्थात रेड्यांची मिरवणूक काढण्यात येते. गवळी समाज बांधव आपापल्या म्हशी आणि रेड्यांच्या शेंगांना मोरपिसे व झेंडूच्या माळा लावून त्यांच्या अंगावर रंगबेरंगी झुली कोरून सजवतात.

प्रथा परंपरेनुसार अनेक वर्षांपासून शहरातील ऐतिहासिक मोठा मारुती मंदिर परीसरातील सोनी विहीर चौकात सगर पूजन करण्यात येते. त्यानंतर नंदुरबार शहरातील गवळीवाडा, बालवीर चौक, देसाईपुरा परिसरातून गाई, म्हशी आणि रेड्यांची वाजत-  गाजत मिरवणूक काढण्यात येते.

 बुधवार दि. 26 ऑक्टोबर रोजी दुपारी बारा वाजेच्या सुमारास सोनी विहिरी जवळ सगृर उत्सवाला प्रारंभ होईल. या ठिकाणी गवळी समाजातील पंच मंडळी, मानकरी व समाज बांधव उपस्थित राहतील. सगर पूजनाच्या ठिकाणी रेडे सलामी देतात आणि म्हशी नतमस्तक होतात.  मानकरी व पंचांच्या चर्चेनंतर उमद्या रेड्यांच्या झुंजी लावण्यात येतात. रेड्यांच्या झुंजी पाहण्यासाठी शहर व परिसरातील हौशी मोठ्या प्रमाणावर गर्दी करतात.